U bent hier

De Rooswijk en de samenwerking met amateur archeologen

vrijdag 8 september 2017 - 20:59

De betrokkenheid van vrijwilligers en amateur archeologen is een belangrijk onderdeel van het Rooswijk project. Er worden cursussen gegeven, en we duiken ook samen met sportduikers en amateur archeologen op het wrak. Voor ons is dit een verrijking van het onderzoek, en voor de vele enthousiaste Britse en Nederlandse duikers gaat een droom in vervulling. Deze samenwerking is mogelijk in Engeland vanwege de duikprocedures daar en de wijze waarop maritieme archeologie is georganiseerd.

De Rooswijk is aangewezen als beschermd wrak middels de wet ‘Protection of Wrecks Act 1973 (PWA)’. Deze bescherming wordt verleend aan wrakken die van archeologisch of historisch belang wordt beschouwd. Hoewel toegang tot deze sites beperkt is, is het mogelijk om ​​licentiehouder te worden, of als duiker toegang te krijgen door een speciale toewijzing. Het licentiesysteem wordt beheerd door Historic England (HE) namens het Ministerie van Cultuur, Media en Sport (DCMS). De licentie heeft een aantal bepalingen die specificeert wat er op de site kan en niet kan worden gedaan, dit kan bijvoorbeeld verkenning en fotografie zijn, tot en met een archeologische opgraving. Voor het bergen van vondsten op opgraven van de site moet een projectvoorstel ter goedkeuring aan Historic England worden voorgelegd. Er zijn voorwaarden verbonden aan zo’n licentie, waaronder het maken van een jaarverslag. Vaak is de licentiehouder de ontdekker van het wrak of iemand die langdurig betrokken is, maar iedereen kan een aanvraag doen om licentiehouder te worden. Verzoeken kunnen uiteraard ook worden afgewezen.

Inspectie door de politie van Kent en de MMO aan boord van Terschelling

Voor de Rooswijk is de licentiehouder Ken Welling, die het wrak eind jaren ’90 ontdekte. Ken duikt regelmatig op het wrak en is vol verhalen en kennis die hij deelt met de archeologen. Deze kennis is zowel voor als tijdens de uitgraving zeer nuttig geweest en we zijn hem dankbaar voor zijn bijdrage. Ken heeft een aantal keren een bezoek gebracht aan het conserveringslab om de voortgang te zien en ons te helpen met zijn uitgebreide kennis.

Net als bij veel andere projecten in het Verenigd Koninkrijk is er veel aandacht voor de mogelijkheid tot mee duiken van zowel amateur archeologen als sportduikers. Met de juiste planning, risico inventarisaties en beoordelingen is het mogelijk dat professionele duikers binnen hetzelfde project samen met gekwalificeerde recreatieve duiken. De mogelijkheid voor amateur archeologen om deel te nemen aan projecten zorgt voor betrokkenheid, ook voor andere projecten en het opzetten van eigen onderzoek.

Briefing van het SCUBA duikteam 

Bij sommige projecten kan de samenwerking met professionals en amateurs niet direct tot stand worden gebracht. Bij de Rooswijk wordt het duiken uitgevoerd met behulp van Surface Supplied Equipment (SSE), dat is niet iets waar sportduikers in opgeleid zijn. Daarom bestaat het onderzoeksteam primair uit Nederlandse en Britse professionele duikers en archeologen. Om ervoor te zorgen dat amateur archeologen en vrijwilligers toch in staat waren om deel te nemen aan het project, heeft de Nautical Archaeology Society (NAS) in opdracht van het Rooswijk project voor een speciaal programma voor amateur archeologen en vrijwilligers georganiseerd. Zo waren er drie dagen gepland om een bezoek aan het wrak te brengen en de opgraving te zien (onder water), en een tiendaags SCUBA project om een aantal van de omliggende Rooswijk-sites te onderzoeken, om zo de geschiedenis van de vindplaats beter te begrijpen. Het SCUBA projectteam bestond uit een mix van professionele SCUBA duikers en amateur archeologen uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

De duikbel 

Alle duikers zijn erg enthousiast over het project en geïnteresseerd in de site, zowel de Nederlandse als de Britse duikers zien het als een positief initiatief. Kunnen we dit ook in Nederland doen? Het korte antwoord is helaas op dit moment: nee.

Een dergelijk systeem, beschermde wrakken met geregisseerde toegang voor sportduikers, lijkt misschien ook iets voor ons. We gaan dit onderzoeken. Maar waar in Engeland goedgekeurde praktijknormen zijn voor wetenschappelijk en archeologisch duiken (Approved Codes of Practice (ACoP) for Scientific and Archaeological Diving) en er een systeem is van risicobeoordelingen en kwalificaties voor vrijwilligers, is in Nederland de (interpretatie van) de Arbowet leidend en op dit moment een obstakel voor samenwerking. Zelfs tijdens de (algemeen bekende) LWAOW / RCE basiscursus maritieme archeologie mogen professionele archeologen niet op hetzelfde moment het water ingaan als amateur archeologen. Een onwerkbare en vooral ongewenste situatie omdat het beheer van het maritiem erfgoed profiteert van goede samenwerking. De hernieuwde focus op maritieme archeologie in Nederland kan deze barrières buiten het archeologische domein helpen veranderen.

Het SCUBA duikteam aan het werk

Video 
Nederlandse amateur archeologen duiken op de Rooswijk

Reacties