U bent hier

Het academische doorgeefluik Dejima

Plattegrond van Dejima omstreeks 1825. (wikimedia commons)

Naast mijn academische interesse in archeologisch erfgoed heb ik een persoonlijke affiniteit met Japan. Zo kom ik op mijn favoriete maritieme erfgoed: Dejima. Dit kleine artificiële eilandje wat ooit in de haven van Nagasaki lag heeft een grote rol in onze gedeelde geschiedenis gespeeld. Voor meer dan tweehonderd jaar fungeerde het eiland als contactpunt tussen Japan en de rest van de wereld, met de Nederlanders als middenman. Hierbij was niet alleen de handel van belang: ook kennisuitwisseling speelde een bijzonder rol.
Flora, fauna, geneeskunde, ambachten, gebruiksvoorwerpen, kunst, en nog veel meer werd met wetenschappelijke precisie (en natuurlijk ook met enthousiaste onkunde) vastgelegd in geschrift, schets of als preparaat. Deze nieuwsgierige en leergierige blik vertegenwoordigd voor mij alles wat een academicus zou moeten zijn. De tijd van Dejima schets een beeld van de avontuurlijk academicus, iets wat weerklank vindt in mijn archeologen-oor en mij ook tot mijn favoriete historische figuur brengt: Dejima-arts Philipp Franz Von Siebold. Tijdens zijn verblijf op Dejima heeft hij dusdanig veel verzameld en naar Nederland verscheept dat er in Leiden meerdere musea hun (gedeeltelijke) collectie aan danken, bijvoorbeeld nog levende planten in de Hortus Botanicus, opgezette dieren in Naturalis, vrijwel alle objecten in het Sieboldhuis, en relevant voor dit stukje: in het Volkenkundig museum is, onder andere, een grote maquette van Dejima te zien met archeologische vondsten uit Dejima.
De invloed van dit kleine eilandje is in feite nog heel tastbaar, ook in Nederland. De haven van Nagasaki is tegenwoordig enorm uitgebreid: Dejima is opgeslokt door de steeds verder uitbreidende haven. Momenteel in samenwerking met Nederland aan een replica van het eilandje. De samenwerkig tot het behoud van dit unieke stukje gedeeld erfgoed laat zien dat Dejima materieel en immaterieel, voor zowel Japanners als Nederlanders belangrijk is.
 

Reacties